Rzekotka drzewna: polski gatunek i jego ochrona

Rzekotka drzewna (Hyla arborea) – jedyna nadrzewna żaba w Polsce

Rzekotka drzewna (Hyla arborea) to jedyna żaba w Polsce, która wspina się po krzewach i drzewach. Ma najwyżej około 5 cm długości. W Polsce jest objęta ochroną gatunkową ścisłą na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. (Dz.U. 2016 poz. 2183). Chroni ją też Załącznik IV dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG. Nie wolno jej łapać, trzymać w domu ani niszczyć miejsc, w których się rozmnaża.

Co to jest rzekotka drzewna?

Rzekotka drzewna to mały płaz bezogonowy z rodziny rzekotkowatych (Hylidae). Wyróżniają ją trzy cechy: przylgi na palcach, zdolność zmiany barwy i bardzo donośny głos samców. Spośród płazów krajowych tylko ona na stałe korzysta z roślin nad ziemią. Dlatego potocznie nazywa się ją „żabą drzewną” albo „zieloną żabą na drzewie”.

Na co dzień rzekotkę częściej się słyszy, niż widzi. Przez cały dzień siedzi nieruchomo na liściu jeżyny, trzciny albo wierzby. Zielony grzbiet zlewa się z tłem, a zwierzę ożywia się dopiero o zmierzchu. Podstawowe fakty o gatunku:

• Nazwa naukowa – Hyla arborea (Linnaeus, 1758), rodzina Hylidae, rząd płazów bezogonowych.
• Tryb życia – poza godami spędza czas na krzewach i drzewach, często kilka metrów nad ziemią.
• Aktywność – żeruje głównie wieczorem i nocą, a zjada owady latające i pająki.
• Status w Polsce – ochrona gatunkowa ścisła (Dz.U. 2016 poz. 2183).
• Status w UE – gatunek z Załącznika IV dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG.

Rzekotka drzewna czy rzekotka wschodnia – spór taksonomiczny

Rzekotka wschodnia (Hyla orientalis) to takson wyodrębniony z dawnej, szeroko rozumianej Hyla arborea na podstawie badań genetycznych. Część herpetologów zalicza do niej populacje z Europy Wschodniej. Nie ma jednak rozstrzygnięcia, które przesądzałoby o przynależności wszystkich populacji z Polski. Aktualny podział gatunków znajdziesz w bazie Amphibian Species of the World (Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej).

• Wygląd – oba taksony wyglądają w terenie niemal tak samo, a różnią się przede wszystkim genetycznie.
• Nazewnictwo w przepisach – polskie rozporządzenie używa nazwy „rzekotka drzewna Hyla arborea”.
• Praktyczne skutki – dla osoby, która znalazła żabę w ogrodzie, spór niczego nie zmienia, bo zwierzę i tak jest chronione.
• Źródło aktualnej taksonomii – baza Amphibian Species of the World, aktualizowana na bieżąco.

Jaki status ma rzekotka drzewna w IUCN Red List?

W globalnej ocenie IUCN Red List rzekotka drzewna ma kategorię najmniejszej troski (LC, Least Concern). Ta kategoria opisuje jednak cały zasięg gatunku, a nie stan populacji w konkretnym regionie. W wielu miejscach Europy lokalne populacje zanikają razem z małymi stawami. Najnowszą ocenę znajdziesz na stronie iucnredlist.org. Jeśli interesuje Cię przegląd pokrewnych gatunków, zajrzyj do artykułu płazy Polski pod ochroną.

Jak wygląda rzekotka drzewna?

Rzekotkę drzewną łatwo rozpoznać po kilku cechach. Ma gładką, zwykle trawiastozieloną skórę, okrągłe przylgi na końcach palców i ciemny pas, który biegnie od nozdrza przez oko wzdłuż boku ciała. Dorosłe osobniki mają zwykle 3-5 cm długości, więc zmieszczą się na kciuku. Samca poznasz po ciemniejszym, pomarszczonym podgardlu, w którym ukryty jest rezonator.

Wielkość, przylgi i ciemny pas na boku

Jeśli widzisz małą, jaskrawozieloną żabę na liściu na wysokości oczu, to prawie na pewno rzekotka. Kluczowe cechy do sprawdzenia bez brania zwierzęcia do ręki:

1. Rozmiar – długość ciała zwykle nie przekracza 5 cm, a samice są przeciętnie nieco większe od samców.
2. Przylgi – na każdym palcu jest okrągła, lepka poduszeczka, dzięki której rzekotka trzyma się nawet pionowej szyby.
3. Pas boczny – ciemnobrązowa linia z jasną obwódką ciągnie się od oka do pachwiny i tworzy przy biodrze charakterystyczne zagięcie.
4. Skóra – jest gładka i błyszcząca, bez brodawek typowych dla ropuch.
5. Brzuch – jest jasny, białawy lub kremowy, o ziarnistej fakturze.

Czy rzekotka zmienia kolor?

Tak. Rzekotka drzewna zmienia ubarwienie w ciągu kilkudziesięciu minut do kilku godzin, od intensywnej zieleni po szarość, brąz, a czasem cętkowany wzór. Zmianę wywołują temperatura, wilgotność, oświetlenie i kolor podłoża. Chłodna, ciemna kora sprzyja szarobrązowym odcieniom, a nagrzany zielony liść jaskrawej zieleni. Z tego powodu jesienią bywa mylona z innymi żabami.

• Zieleń – pojawia się na słońcu, na świeżych liściach i przy wysokiej wilgotności.
• Szarość i brąz – występują w chłodzie, na korze, na suchym podłożu i przed zimowaniem.
• Plamki – czasem pojawiają się przejściowo, ale nie są cechą gatunku.
• Stres – schwytane zwierzę często ciemnieje, co jest kolejnym powodem, by go nie łapać.

Czym różni się rzekotka od żaby wodnej?

Rzekotka drzewna różni się od żab zielonych z rodzaju Pelophylax (żaba wodna, jeziorkowa, śmieszka) wielkością, przylgami i miejscem przebywania. Żaby zielone są kilkukrotnie większe i siedzą w wodzie albo na brzegu. Rzekotka przesiaduje na roślinach nad ziemią. Najważniejsze różnice zebraliśmy w tabeli:

Cecha	Rzekotka drzewna (Hyla arborea)	Żaby zielone (Pelophylax)
Długość ciała	zwykle 3-5 cm	wyraźnie większe, u dorosłych kilkukrotnie cięższe
Palce	okrągłe przylgi	brak przylg, a na tylnych kończynach rozbudowane błony pławne
Gdzie ją spotkasz	krzewy, trzciny, drzewa	woda i brzeg zbiornika
Rezonator samca	jeden, pod gardłem	dwa, w kącikach pyska
Wzór grzbietu	jednolity, bez plam	często plamy i jasna linia wzdłuż grzbietu
Status ochronny w Polsce	ochrona ścisła	zależy od gatunku, a szczegóły podaje rozporządzenie z 2016 r.

Głos rzekotki drzewnej: jak i kiedy rzechocze

Głos rzekotki drzewnej to szybkie, metaliczne, wielokrotnie powtarzane „rek-rek-rek”. Wydają go samce, które nadmuchują pojedynczy rezonator pod gardłem do rozmiarów prawie takich jak ich głowa. Chór rzekotek słychać wiosną i na początku lata, głównie od zmierzchu do późnej nocy. Przy spokojnej pogodzie niesie się na dużą odległość, więc wiele osób trafia na ten gatunek, szukając źródła hałasu za oknem.

Jak brzmi rzekotka drzewna?

Pojedynczy samiec powtarza krótkie, ostre sylaby w szybkim rytmie, kilka na sekundę, w seriach trwających kilka sekund. Kiedy odzywa się kilkanaście samców naraz, powstaje ciągły, pulsujący chór, który przypomina terkot. Cechy, które pomagają rozpoznać ten głos:

• Barwa – jest ostra i „drewniana”, nie przypomina gulgotania ani rechotu.
• Rytm – sylaby padają bardzo szybko i równo, jak z grzechotki, od czego pochodzi polska nazwa „rzekotka”.
• Głośność – jak na tak małe zwierzę jest wyjątkowo duża, dzięki rezonatorowi podgardłowemu.
• Źródło dźwięku – samce często nawołują z roślin przy brzegu albo z płytkiej wody, a nie z otwartej toni.

Kiedy rzekotki rzechoczą najgłośniej?

Rzekotki odzywają się najintensywniej od kwietnia do czerwca, w ciepłe, bezwietrzne wieczory i noce. Pierwsze samce słychać zwykle, gdy noce przestają być chłodne. W czerwcu i lipcu chóry słabną. Pojedyncze głosy zdarzają się latem i wczesną jesienią, także z koron drzew, daleko od wody.

1. Kwiecień – pierwsze głosy przy nasłonecznionych stawach.
2. Maj – szczyt godów i najgłośniejsze chóry nocne.
3. Czerwiec – chóry wciąż są słyszalne, ale coraz krótsze.
4. Lipiec-wrzesień – pojedyncze nawoływania z krzewów, zwłaszcza przed deszczem.

Jak odróżnić rzechotanie od innych płazów?

Nocny wiosenny chór nad stawem może należeć do kilku gatunków. Żaby zielone rechoczą głośno i gulgoczą, często także za dnia. Kumak nizinny wydaje miękkie, melancholijne „uuk”. Ropucha zielona tryluje długo i melodyjnie. Szybkie, ostre, jednakowe sylaby, które zaczynają się po zmroku, wskazują na rzekotkę. Porównasz je, słuchając nagrań głosów płazów publikowanych przez parki narodowe i organizacje przyrodnicze.

• Żaby zielone (Pelophylax) – głośny rechot z wody, także w dzień.
• Kumak nizinny – ciche, niskie, powtarzane „uuk”.
• Ropucha zielona – długi, ptasi tryl.
• Rzekotka drzewna – szybkie „rek-rek-rek” po zmroku, z roślin.

Gdzie żyje rzekotka drzewna w Polsce?

Rzekotka drzewna występuje w większości Polski, głównie na nizinach i pogórzach, a w górach jest rzadsza. Tak opisuje jej rozmieszczenie Atlas płazów i gadów Polski pod redakcją Z. Głowacińskiego i J. Rafińskiego (GIOŚ, 2003). Potrzebuje dwóch typów miejsc blisko siebie: płytkiego, nasłonecznionego zbiornika bez ryb do rozrodu oraz krzewów i zadrzewień, w których spędza lato.

Siedliska, stawy rozrodcze i zimowanie

Najlepsze warunki rzekotka znajduje w mozaice: łąka, zakrzaczenia, śródpolne oczka i skraje lasów. Duże, głębokie jeziora z rybami rzadko nadają się do rozrodu. Ryby i ich narybek zjadają skrzek i kijanki. Typowe siedliska to:

• Oczka śródpolne – płytkie, nagrzewające się zbiorniki, które latem mogą okresowo wysychać.
• Starorzecza i rozlewiska – w dolinach rzek, z trzciną i wierzbami na brzegu.
• Stawy wiejskie i glinianki – pod warunkiem, że nie są zarybione.
• Zarośla jeżyn, wierzb, olch – letnie miejsca żerowania i odpoczynku.
• Kryjówki zimowe – rzekotka zimuje na lądzie, w ściółce, pod korzeniami, w szczelinach gleby i norach.

Kiedy rzekotki mają gody? Cykl życia od skrzeku do żabki

Gody rzekotek przypadają na kwiecień i maj. Samica składa jaja w wielu małych grudkach, które przyczepia do roślin w płytkiej, ciepłej wodzie. Kijanki rozwijają się przez lato, a młode żabki wychodzą na ląd zwykle w lipcu i sierpniu. Dojrzałość płciową osiągają po kilku latach. Kolejne etapy wyglądają tak:

1. Wędrówka do wody – wiosną, po wyjściu z zimowisk, dorosłe osobniki ściągają do stawów rozrodczych.
2. Gody – samce nawołują chórem, a samica wybiera partnera, który obejmuje ją w wodzie.
3. Skrzek – jaja są składane w drobnych grudkach, a nie w jednym dużym kłębie jak u żaby trawnej.
4. Kijanki – mają wysoki płetwowy fałd ogonowy i żyją w płytkiej, nasłonecznionej strefie przybrzeżnej.
5. Przeobrażenie – młode rzekotki o długości około centymetra wychodzą na brzeg i wspinają się na rośliny.
6. Zimowanie – od jesieni do wiosny w kryjówkach lądowych.

Czy rzekotka przyjdzie do oczka wodnego w ogrodzie?

Tak, jeśli w pobliżu żyje populacja, a oczko jest płytkie, nasłonecznione i wolne od ryb. Rzekotki chętnie zasiedlają ogrodowe zbiorniki, zwłaszcza na obrzeżach wsi i w pobliżu łąk. Jak takie oczko urządzić, opisujemy w artykule oczko wodne przyjazne płazom.

• Brak ryb – złota rybka czy karaś szybko zjedzą skrzek i kijanki.
• Płytka strefa brzegowa – łagodne zejście i kilkanaście centymetrów wody przy brzegu.
• Słońce – większość dnia bez cienia, bo ciepła woda przyspiesza rozwój kijanek.
• Krzewy obok – rośliny, na które młode żabki wyjdą po przeobrażeniu.

Czy rzekotka drzewna jest pod ochroną?

Tak. Rzekotka drzewna jest w Polsce objęta ochroną gatunkową ścisłą na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183). Wymienia ją również Załącznik IV unijnej dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG. Nie wolno jej chwytać, przetrzymywać ani niszczyć miejsc rozrodu bez zezwolenia organu ochrony przyrody. Ten tekst opisuje stan prawny aktualny we wrześniu 2026 r.

Ochrona ścisła i zakazy

Ochrona ścisła oznacza, że wobec gatunku obowiązuje pełny katalog zakazów przewidziany w rozporządzeniu. Ustawowe podstawy tych zakazów zawiera art. 52 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Wobec dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą obowiązywać zakazy, m.in. umyślnego zabijania, okaleczania, chwytania, przetrzymywania, przemieszczania, niszczenia jaj i siedlisk oraz umyślnego płoszenia i niepokojenia (omówienie przepisu). – Ustawa o ochronie przyrody, art. 52, 2004

W praktyce wobec rzekotki drzewnej oznacza to m.in.:

• Zakaz chwytania i przetrzymywania – dotyczy także „na chwilę”, do słoika czy akwarium dla dzieci.
• Zakaz przemieszczania – nie wolno przenosić zwierząt, skrzeku ani kijanek do innego stawu.
• Zakaz niszczenia siedlisk – dotyczy zasypywania i osuszania zbiorników rozrodczych.
• Zakaz płoszenia – umyślne niepokojenie zwierząt w miejscach rozrodu jest zabronione.
• Zakaz handlu – nie wolno sprzedawać, kupować ani wymieniać osobników pozyskanych z natury.

Dyrektywa siedliskowa i Natura 2000

Hyla arborea znajduje się w Załączniku IV dyrektywy siedliskowej (Dyrektywa Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r.), czyli na liście gatunków wymagających ścisłej ochrony w całej Unii Europejskiej. Rzekotka nie figuruje jednak w Załączniku II, więc sama w sobie nie jest podstawą do wyznaczania obszarów Natura 2000. Korzysta z nich pośrednio, bo te same stawy zamieszkują gatunki z Załącznika II, takie jak kumak nizinny i traszka grzebieniasta.

Państwa członkowskie ustanawiają system ścisłej ochrony gatunków z Załącznika IV lit. a), który zakazuje m.in. umyślnego chwytania lub zabijania, umyślnego niepokojenia, zwłaszcza w okresie rozrodu, oraz pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu i miejsc odpoczynku (omówienie przepisu). – Dyrektywa Rady 92/43/EWG, art. 12, 1992

• Załącznik IV – ścisła ochrona osobników i miejsc rozrodu w całej UE, także poza obszarami chronionymi.
• Artykuł 17 dyrektywy – co 6 lat państwa członkowskie raportują Komisji Europejskiej stan ochrony gatunków z załączników.
• Natura 2000 – chroni siedliska rzekotki wtedy, gdy obszar wyznaczono dla innych gatunków lub typów siedlisk wodnych.
• Ocena oddziaływania – inwestycje w pobliżu stawów rozrodczych mogą wymagać analizy wpływu na płazy.

Jaka kara za złapanie chronionej żaby?

Naruszenie zakazów obowiązujących wobec gatunków chronionych jest wykroczeniem z art. 131 ustawy o ochronie przyrody. Ustawa przewiduje za nie karę aresztu albo grzywny. Poważniejsze przypadki, np. zniszczenie roślin lub zwierząt w znacznych rozmiarach, mogą wchodzić w zakres art. 181 Kodeksu karnego. Wysokość sankcji zależy od okoliczności i ustala ją sąd, dlatego nie podajemy konkretnych kwot.

• Wykroczenie – np. schwytanie i przetrzymywanie rzekotki w domu.
• Przestępstwo – może dotyczyć np. zasypania stawu z liczną populacją rozrodczą.
• Kto reaguje – policja, straż gminna, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ).
• Gdzie pytać – RDOŚ właściwa dla Twojego województwa.

Ten materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani wyjaśnień właściwej RDOŚ.

Czy można trzymać rzekotkę drzewną w domu?

Nie. Dziko żyjącej rzekotki drzewnej nie wolno łapać ani trzymać w domu, terrarium czy akwarium, ponieważ gatunek jest objęty ochroną ścisłą (Dz.U. 2016 poz. 2183). Odstępstwa od zakazów przewiduje art. 56 ustawy o ochronie przyrody. Zezwolenie wydaje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska albo Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, zwykle do celów naukowych, edukacyjnych lub ochrony gatunku, a nie po to, by trzymać żabę dla przyjemności.

Dlaczego nie wolno zabrać rzekotki z natury?

Zakaz wynika z przepisów, ale ma też uzasadnienie biologiczne. Rzekotka zabrana z ogrodu do słoika czy akwarium zwykle szybko słabnie.

• Dieta – zjada wyłącznie żywe, ruchliwe owady, więc w słoiku po prostu głoduje.
• Skóra – jest przepuszczalna i wchłania pozostałości kremów, mydła czy środków owadobójczych z dłoni.
• Stres termiczny – nagrzane słońcem szkło szybko staje się dla płaza śmiertelną pułapką.
• Choroby – przenoszenie płazów między zbiornikami może rozprzestrzeniać groźne choroby grzybicze, m.in. chytridiomikozę.
• Populacja – każda zabrana samica to mniej skrzeku w lokalnym stawie w następnym sezonie.

Kiedy RDOŚ może wydać zezwolenie?

RDOŚ wydaje zezwolenie na odstępstwo od zakazów po złożeniu wniosku, który opisuje cel, liczbę osobników, miejsce i sposób postępowania. Przepisy dopuszczają odstępstwa tylko w określonych celach i tylko wtedy, gdy nie ma rozwiązań alternatywnych. Typowe sytuacje to:

1. Badania naukowe i monitoring – np. odłów i pomiar w ramach projektu badawczego.
2. Ochrona gatunku – np. przenoszenie płazów z placu budowy do zastępczego zbiornika.
3. Edukacja – ograniczona, prowadzona przez placówki mające odpowiednie warunki.
4. Nadrzędny interes publiczny – np. inwestycja drogowa z kompensacją przyrodniczą.

Jaką żabę można legalnie mieć w terrarium?

Osoby, które chcą trzymać żabę w domu, mogą wybrać gatunki egzotyczne rozmnażane w niewoli, z udokumentowanym pochodzeniem. Często wybierane są rzekotka czerwonooka (Agalychnis callidryas) i rzekotka White’a. Status CITES i ewentualny obowiązek rejestracji konkretnego gatunku sprawdzisz przed zakupem w bazie Species+ i w starostwie. Więcej informacji znajdziesz w artykułach rzekotka – gatunki i hodowla w domu oraz rzekotka czerwonooka w terrarium.

• Dokument pochodzenia – dowód zakupu od hodowcy lub sklepu z informacją o rozmnożeniu w niewoli.
• Legalność gatunku – sprawdzenie w bazie CITES (Species+) i w starostwie.
• Terrarium wysokie, nie płaskie – rzekotki potrzebują przestrzeni do wspinaczki.
• Dla kogo nie – żaby nie nadają się do brania na ręce i nie są dobrym pierwszym zwierzęciem dla małego dziecka.

Znalazłem rzekotkę w ogrodzie – co robić?

Rzekotkę drzewną znalezioną w ogrodzie najlepiej zostawić w spokoju, bo jej obecność świadczy o dobrym stanie środowiska. Nie przenoś jej do domu ani do terrarium, ponieważ gatunek jest pod ochroną ścisłą. Jeśli zwierzę jest ranne, sfotografuj je i skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt albo z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska.

Co zrobić ze zdrową rzekotką?

Zdrowa rzekotka siedząca na tui, parapecie czy leżaku niczego od Ciebie nie potrzebuje. Wystarczy kilka prostych zasad:

1. Nie dotykaj – obserwuj z odległości i zrób zdjęcie telefonem.
2. Nie przenoś daleko – rzekotka zna swoje kryjówki i drogę do stawu.
3. Uprzedź domowników – przed koszeniem przejrzyj trawę i niskie krzewy.
4. Zabezpiecz zwierzęta domowe – kot potrafi upolować płaza, więc na czas godów warto ograniczyć mu nocne wyjścia.
5. Zanotuj obserwację – datę i miejsce możesz przekazać lokalnym przyrodnikom lub do ogólnodostępnych baz obserwacji.

Co zrobić, gdy rzekotka jest ranna lub w niebezpieczeństwie?

Najpierw zrób zdjęcie i opisz miejsce, a potem zadzwoń do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt albo do RDOŚ. Zwierzę siedzące na jezdni możesz przenieść na pobocze w kierunku, w którym szło, najlepiej w wilgotnych rękawiczkach. Nie zabieraj go do domu. Jak zachować się przy innych dzikich zwierzętach, opisujemy w artykule ranne dzikie zwierzę – co robić.

Redakcja Bestiarium nie jest lecznicą weterynaryjną i nie ocenia stanu zdrowia zwierząt. Z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt albo lekarzem weterynarii zajmującym się płazami skontaktuj się niezwłocznie, jeśli zauważysz:

• Rany i krwawienie – np. po kosiarce, pazurach kota lub przejechaniu.
• Złamaną lub bezwładną kończynę – płaz nie może skakać ani się wspinać.
• Zmiany skórne – łuszczenie, nadmierne złuszczanie, owrzodzenia, zaczerwienienie brzucha.
• Apatię w ciepły dzień – zwierzę nie reaguje, leży płasko z rozrzuconymi kończynami.
• Nienaturalną pozycję – przekrzywioną głowę, obracanie się w kółko, drgawki.
• Wychudzenie – wyraźnie widoczne kości miednicy i kręgosłupa.

Zagrożenia i jak pomóc rzekotkom

Najważniejszym zagrożeniem dla rzekotki drzewnej jest zanik małych, płytkich zbiorników bez ryb. Oczka śródpolne są osuszane, zasypywane i zarybiane, a zakrzaczenia wokół nich znikają. Do tego dochodzą pestycydy, ruch drogowy w okresie wędrówek i choroby grzybicze płazów. Właściciel ogrodu z oczkiem wodnym bez ryb może realnie pomóc lokalnej populacji.

Co zagraża rzekotkom w Polsce?

Zagrożenia dla rzekotki nakładają się na siebie. Najgorzej jest wtedy, gdy staw rozrodczy i letnie zarośla dzieli ruchliwa droga albo intensywnie opryskiwane pole.

• Zanik zbiorników – melioracje, zasypywanie oczek i susze skracają sezon rozrodczy.
• Zarybianie – ryby w stawie oznaczają zwykle brak kijanek.
• Chemia rolnicza i ogrodowa – środki ochrony roślin działają na płazy przez skórę i zmniejszają ilość owadów.
• Ruch drogowy – wiosenne wędrówki płazów kończą się masową śmiertelnością na drogach.
• Usuwanie zakrzaczeń – brak krzewów to brak letnich stanowisk żerowania.
• Choroby – chytridiomikoza wywoływana przez grzyb Batrachochytrium dendrobatidis dziesiątkuje płazy na wielu kontynentach.

Jak pomóc płazom w ogrodzie?

Najskuteczniej pomoże płytkie oczko bez ryb, otoczone krzewami, w ogrodzie bez chemii. Kolejne kroki:

1. Wykop lub przebuduj oczko – z łagodnym brzegiem, płycizną i słonecznym położeniem.
2. Nie wpuszczaj ryb – także „tylko kilku złotych rybek”.
3. Posadź krzewy rodzime – jeżynę, wierzbę, kalinę, dereń, najlepiej w pobliżu wody.
4. Zostaw zimowiska – kupki liści, gałęzi i kamieni w cichym zakątku.
5. Zrezygnuj z oprysków – zwłaszcza w pobliżu wody i w okresie od kwietnia do sierpnia.
6. Kosz rzadziej i wyżej – kilkanaście centymetrów wysokości ostrza chroni młode żabki.
7. Zgłoś miejsce masowych przejść – informacja o płazach ginących na drodze trafi do gminy lub RDOŚ.

Jedna rzekotka w ogrodzie nie oznacza populacji. Jeśli jednak co wiosnę słyszysz chór przy oczku, Twój staw prawdopodobnie jest miejscem rozrodu chronionym przez prawo polskie i unijne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rzekotka drzewna jest pod ochroną?

Tak. W Polsce rzekotka drzewna jest objęta ochroną gatunkową ścisłą na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183). Wymienia ją też Załącznik IV dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG. Chronione są zarówno zwierzęta, jak i ich miejsca rozrodu.

Czy można trzymać rzekotkę drzewną w domu?

Nie. Dziko żyjącej rzekotki nie wolno łapać ani przetrzymywać bez zezwolenia organu ochrony przyrody, a takich zezwoleń nie wydaje się na trzymanie żaby dla przyjemności. Jeśli chcesz mieć żabę w terrarium, wybierz legalnie hodowany gatunek egzotyczny z udokumentowanym pochodzeniem.

Jak wygląda rzekotka drzewna?

To mała, zwykle intensywnie zielona żaba o długości 3-5 cm, z przylgami na palcach i ciemnym pasem biegnącym od oka wzdłuż boku ciała. Potrafi zmieniać ubarwienie na szare lub brązowe. Siedzi na krzewach i trzcinach, a nie tylko w wodzie.

Jak brzmi rzekotka drzewna?

Samce wydają donośne, szybkie, powtarzane „rek-rek-rek”, wzmacniane rezonatorem pod gardłem. Najlepiej je słychać od kwietnia do czerwca, wieczorem i w nocy. Chór rzekotek bywa słyszalny z dużej odległości.

Co zrobić, gdy znajdę rzekotkę w ogrodzie?

Najlepiej zostawić ją w spokoju, bo to znak, że ogród jest przyjazny płazom. Rannego osobnika nie zabieraj do domu, tylko zrób zdjęcie i skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub z regionalną dyrekcją ochrony środowiska.

Gdzie żyje rzekotka drzewna w Polsce?

Występuje w dużej części kraju, najczęściej przy nasłonecznionych, płytkich zbiornikach bez ryb, otoczonych krzewami. Po sezonie godowym przenosi się na drzewa i krzewy, a zimuje na lądzie. W górach jest rzadsza.

Kiedy rzekotki mają gody?

Gody trwają głównie w kwietniu i maju, a pojedyncze samce nawołują jeszcze w czerwcu. Samice składają skrzek w drobnych grudkach przyczepionych do roślin w płytkiej wodzie. Młode żabki wychodzą na ląd zwykle w lipcu i sierpniu.

Czym różni się rzekotka drzewna od rzekotki wschodniej?

Rzekotka wschodnia (Hyla orientalis) to takson wyodrębniony z Hyla arborea głównie na podstawie badań genetycznych, a w terenie oba wyglądają niemal identycznie. Przynależność poszczególnych populacji z Polski jest przedmiotem badań. Polskie przepisy posługują się nazwą „rzekotka drzewna”.

Źródła i literatura

1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183) – ISAP, Kancelaria Sejmu.
2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 52, 56, 131) – ISAP, Kancelaria Sejmu.
3. Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, Załącznik IV – EUR-Lex.
4. Głowaciński Z., Rafiński J. (red.), Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa-Kraków 2003.
5. IUCN Red List of Threatened Species – Hyla arborea – iucnredlist.org.
6. Frost D.R., Amphibian Species of the World: an Online Reference, American Museum of Natural History – amphibiansoftheworld.amnh.org.
7. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – ochrona gatunkowa i zezwolenia – gov.pl/web/gdos.